Brüt Kar Marjı Nasıl Hesaplanır?
Formül basittir: Brüt Kar Marjı = ((Gelir − COGS) / Gelir) × 100. COGS (Cost of Goods Sold), ürünü üretmek veya satın almak için doğrudan katlanılan maliyetlerdir — hammadde, üretim işçiliği, tedarikçi faturaları, ürüne doğrudan atfedilebilen kargo ve paketleme. Pazarlama, kira, yönetim maaşları gibi operasyonel giderler bu hesaba girmez; onlar net kar marjında devreye girer.
Brüt kar marjı, fiyatlandırma gücünüzün ve tedarik verimliliğinizin en doğrudan göstergesidir. Marj düşüyorsa ya satış fiyatı baskı altında ya da birim maliyetler artıyordur. Bu iki nedeni ayırt etmek için marjı ürün/kategori kırılımında takip etmek gerekir; toplam marj, kârlı ve zararlı ürünlerin ortalamasını gizler.
Kar Oranı Nasıl Hesaplanır?
Kar oranı (markup) kârı maliyete böler: Kar Oranı = (Satış fiyatı − Maliyet) / Maliyet × 100. 600 TL'ye mal olan ürünü 1.000 TL'ye satıyorsanız kâr 400 TL'dir; kar oranı 400 / 600 = %66,7, kar marjı ise 400 / 1.000 = %40'tır. Aynı kâr iki farklı yüzdeyle anlatılır. Kar oranı her zaman marjdan yüksek çıkar, çünkü payda (maliyet) satış fiyatından küçüktür. Tedarikçiyle konuşurken kar oranı, kârlılık ve reklam hesabı yaparken kar marjı kullanmak karışıklığı önler.
Hedef Marjdan Satış Fiyatı Nasıl Bulunur?
Doğru formül: Satış Fiyatı = Maliyet / (1 − Hedef marj). 600 TL maliyetli üründe %40 marj için fiyat 600 / 0,60 = 1.000 TL'dir. En sık yapılan hata maliyete %40 eklemektir: 600 × 1,40 = 840 TL fiyat çıkar ve marj %40 değil %28,6 kalır. Her üründe yaklaşık 160 TL eksik fiyat yazılmış olur. Yukarıdaki "Hedef marjla fiyat" sekmesi doğru fiyatı ve bu hatanın size neye mal olacağını birlikte gösterir.
Kar Marjını Kar Oranına Çevirme
İki oran birbirine dönüşür: Kar oranı = Marj / (1 − Marj) ve Marj = Kar oranı / (1 + Kar oranı). Yani %20 marj %25 kar oranına, %25 marj %33,3 kar oranına, %50 marj %100 kar oranına eşittir. Yukarıdaki tablo sık kullanılan değerleri hazır verir; maliyet girdiğinizde her satırın satış fiyatını da gösterir.
Kar Marjı Reklam Bütçesini Nasıl Belirler?
Reklam yapıyorsanız kar marjı aynı zamanda eşiğinizdir: Başabaş ROAS = 1 / Kar marjı. %40 marjda reklamın en az 2,5 katı ciro getirmesi gerekir; %20 marjda bu eşik 5'e çıkar. Kargo, pazaryeri komisyonu ve paketleme gibi sipariş başı giderleri de düşerseniz eşik daha da yükselir. Bu yüzden araç sonucunda başabaş ROAS'ı da görürsünüz; tam hesap için ROAS Hesaplama aracına geçebilirsiniz.
Sektöre Göre Referans Aralıkları
Kesin bir hedef yoktur; iş modeline göre büyük farklılık gösterir. Yönlendirici olarak: e-ticaret ve perakendede brüt marj çoğunlukla %20-50 bandında, hizmet/ajans işlerinde %40-60, SaaS ve dijital ürünlerde ise %70-90 aralığında görülür. Bunlar kesin iddia değil, karşılaştırma için kaba referanslardır — kendi geçmiş dönem trendiniz her zaman sektör ortalamasından daha anlamlı bir kıyas noktasıdır.