Kar Marjı Nasıl Hesaplanır? Kar Marjı ile Kar Oranı (Markup) Farkı, Dönüşüm Tablosu ve E-Ticaret Örneği

Kar marjı nasıl hesaplanır? (Kısa cevap)

Kar marjı, sattığınız her 100 TL'nin kaç TL'sinin kâr olarak kaldığını gösterir. Formül: Kar marjı (%) = (Satış fiyatı − Maliyet) / Satış fiyatı × 100.

Örnek: 1.000 TL'ye sattığınız bir ürünü tedarikçiden 550 TL'ye alıyorsanız ürün başı kâr 450 TL, kar marjı 450 / 1.000 = %45'tir. Aynı formül toplam rakamlarla da çalışır: ay boyunca 500.000 TL satış yapıp satılan malın maliyeti 275.000 TL ise brüt kar marjı yine %45'tir. (Yazıdaki tüm tutarlar örnek tutarlardır ve vergi hesabı içermez.)

Hangi maliyeti düştüğünüz, hangi marjı bulduğunuzu belirler: yalnızca ürün maliyetini düşerseniz brüt marj, satış başına değişken giderleri de düşerseniz katkı marjı, işletme giderlerini de düşerseniz faaliyet marjı elde edersiniz. Aşağıda dördünü aynı ürün üzerinde gösteriyorum.

Kar marjı ile kar oranı (markup) arasındaki fark nedir?

Kar marjı kârı satış fiyatına, kar oranı (markup, maliyet üzerine kâr oranı) kârı maliyete böler. Aynı 450 TL kâr, 1.000 TL'lik satış fiyatına göre %45, 550 TL'lik maliyete göre %81,8'dir. İkisi de doğrudur ama farklı soruları cevaplar: markup 'maliyete ne kadar ekledim?', marj 'satıştan ne kadar kaldı?' sorusunu.

Karışıklık pahalıdır: tedarikçiniz '%50 kârla satıyorum' derken markup'ı, siz bütçe planında %50 marjı düşünüyorsanız gerçekte elinizde satışın yalnızca üçte biri kalır. Reklam ve fiyatlandırma hesaplarında (başabaş ROAS, maks. CPA, indirim kararı) her zaman satış fiyatına göre olan kar marjı kullanılır.

• Kar marjı = Kâr / Satış fiyatı
• Kar oranı (markup) = Kâr / Maliyet
• Markup'tan marja: Marj = Markup / (1 + Markup) → %50 markup = 0,5 / 1,5 = %33,3 marj
• Marjdan markup'a: Markup = Marj / (1 − Marj) → %40 marj = 0,4 / 0,6 = %66,7 markup
• Marj hiçbir zaman %100'e ulaşamaz; markup %100'ü rahatça geçebilir

Kar oranı ve kar marjı dönüşüm tablosu

Sık kullanılan markup değerlerinin marj karşılıkları aşağıda. Tedarikçi fiyat listeleri ve toptan satış görüşmelerinde markup, finansal raporlarda ve reklam hesaplarında marj konuşulur; tabloyu iki dil arasında çeviri için kullanın.

• %25 markup = %20 marj
• %33,3 markup = %25 marj
• %50 markup = %33,3 marj
• %66,7 markup = %40 marj
• %100 markup (maliyetin iki katına satış) = %50 marj
• %150 markup = %60 marj
• %200 markup (maliyetin üç katına satış) = %66,7 marj

Hedef kar marjına göre satış fiyatı nasıl belirlenir?

Hedef marjdan fiyata giden formül: Satış fiyatı = Maliyet / (1 − Hedef marj). 600 TL'ye mal olan bir üründe %40 marj istiyorsanız fiyat 600 / 0,60 = 1.000 TL olmalıdır; kâr 400 TL, marj 400 / 1.000 = %40.

En yaygın hata maliyetin üzerine hedef yüzdeyi eklemektir: 600 × 1,40 = 840 TL. Bu fiyatta kâr 240 TL, marj ise 240 / 840 = %28,6'dır; hedefin yaklaşık 11 puan altında kalırsınız. Kampanya fiyatı, toptan fiyat ya da pazaryeri fiyatı belirlerken bu formülü maliyete her değişken gideri ekledikten sonra uygulayın.

Brüt, katkı, faaliyet ve net kar marjı: aynı üründe dört marj

'Kar marjı' tek bir sayı değildir; hangi maliyetleri düştüğünüze göre merdivenin farklı basamaklarında durursunuz. Örnek e-ticaret ürünü: satış fiyatı 1.000 TL, ürün maliyeti 550 TL; sipariş başına kargo 70 TL, ödeme komisyonu 30 TL, paketleme 15 TL, iade payı 25 TL; sipariş başı reklam 120 TL; mağaza ayda 1.000 sipariş alıyor ve kira, maaş, yazılım gibi işletme giderleri aylık 150.000 TL (sipariş başı 150 TL).

Brüt marj (%45) fiyatlandırma ve tedarik gücünü, katkı marjı (%31) bir siparişin reklama ve sabit giderlere bıraktığı parayı gösterir. Reklam sonrası %19 kalıyor ve işletme giderlerinden sonra faaliyet marjı %4'e iniyor. Brüt marja bakıp 'kârlıyız' diyen birçok mağaza bu merdivenin alt basamaklarında zarar eder. Net kar marjı ise faaliyet kârından finansman giderleri gibi kalemler de düşüldükten sonra kalan oranı ifade eder; bu yazıda o hesaba girmiyorum.

• Brüt kar marjı = (1.000 − 550) / 1.000 = %45
• Katkı marjı = (1.000 − 550 − 70 − 30 − 15 − 25) / 1.000 = 310 / 1.000 = %31
• Reklam sonrası katkı = (310 − 120) / 1.000 = %19
• Faaliyet kar marjı = (190 − 150) / 1.000 = %4

Pazaryerinde kar marjı nasıl hesaplanır?

Pazaryerinde satış fiyatından komisyon ve kargo kesildiği için brüt marjla katkı marjı arasındaki fark büyür. Aynı ürünü pazaryerinde 1.000 TL'ye, örnek olarak %20 komisyon ve 90 TL kargo bedeliyle sattığınızı düşünün: 1.000 − 550 − 200 − 90 = 160 TL katkı, yani %16 katkı marjı. Kendi sitenizdeki %31'in yarısıdır.

Kargo bedeli ürünün desisine göre değişir; kutuyu birkaç santim küçültmek desiyi ve dolayısıyla marjı değiştirebilir. Komisyon oranı kategoriye göre farklıdır; güncel oranı pazaryerinin satıcı panelinden kontrol edin. Komisyon, kargo, iade ve reklam dahil sipariş başı net kârı Trendyol & Hepsiburada kâr hesaplama aracıyla, kargo desisini desi hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

İndirim kar marjını nasıl etkiler?

İndirim yüzdesi doğrudan marjdan düşer, ama kârı çok daha sert keser. 1.000 TL'lik, 550 TL maliyetli üründe %20 indirimle fiyat 800 TL olur: brüt kâr 450 TL'den 250 TL'ye (%44 düşüş), brüt marj %45'ten %31,25'e iner.

Aynı toplam brüt kârı korumak için gereken satış artışı: Gerekli satış çarpanı = Marj / (Marj − İndirim). Örnekte 0,45 / (0,45 − 0,20) = 1,8; yani indirimle %80 daha fazla adet satmanız gerekir. İndirim oranı marja yaklaştıkça çarpan hızla büyür; %40 indirimde 9 kat satış gerekir. Kampanya döneminde katkı marjı daha düşük olduğu için hesabı katkı marjıyla yapmak daha güvenlidir.

Kar marjı ile ROAS arasındaki bağlantı: başabaş ROAS

Reklamda zarar etmeden harcayabileceğiniz tutar katkı marjıyla sınırlıdır. Başabaş ROAS = 1 / Katkı marjı. Örnek üründe katkı marjı %31 olduğu için başabaş ROAS 1 / 0,31 ≈ 3,23'tür: 1.000 TL'lik satış için en fazla 310 TL reklam harcanabilir.

Örnekteki 120 TL'lik sipariş başı reklam 1.000 / 120 ≈ 8,3 ROAS demektir ve başabaşın rahatça üzerindedir. Marjı %31'den %20'ye düşüren bir indirim kampanyasında başabaş ROAS 5'e çıkar; reklam panelindeki hedefi buna göre güncellemezseniz kampanya ciro getirirken zarar ettirir. Başabaş ve hedef ROAS'ı ROAS hesaplama aracıyla birlikte görebilirsiniz.

Kar marjı Excel'de nasıl hesaplanır?

Satış fiyatı B sütununda, maliyet C sütununda ise D2 hücresine =(B2-C2)/B2 yazıp hücreyi yüzde biçimine getirin. Markup için =(B2-C2)/C2, hedef marjdan fiyat için (hedef marj E2'deyse) =C2/(1-E2) kullanın.

Ürün listesinde maliyete kargo, komisyon ve iade payını da ayrı sütunlar olarak ekleyip katkı marjını hesaplamak, hangi ürünlerin reklama dayanabileceğini tek bakışta gösterir. Toplam marj kârlı ve zararlı ürünlerin ortalamasını gizler; kararları ürün ya da kategori bazında verin.

Kar marjı yüzde kaç olmalı?

Herkese uyan bir oran yoktur; doğru soru 'marjım giderlerimi taşıyor mu?' sorusudur. Asgari katkı marjı, sipariş başı reklam maliyetiyle sipariş başı işletme giderinin toplamını karşılamalıdır. Örnekte bu toplam 120 + 150 = 270 TL, yani satışın %27'si; %31 katkı marjı bunu ancak 4 puanla aşıyor.

Marjı yükseltmenin dört yolu vardır: fiyatı artırmak, ürün maliyetini düşürmek (tedarikçi, sipariş adedi), sipariş başı değişken giderleri düşürmek (kargo desisi, iade oranı, ödeme komisyonu) ve sepet tutarını büyütmek (kargo gibi sabit kalemler büyük sepette daha küçük bir paya düşer). Hangisinin en hızlı etki edeceğini katkı marjı merdiveni gösterir.